Tư tưởng chuyển hướng đào tạo năng lực, khắc phục khuynh hướng coi trọng truyền thụ kiến thức/kỹ năng một chiều đã được số đông GV hưởng ứng.
Chương trình mới đã công bố, SGK mới sắp xuất bản, cả xã hội đang trông chờ những thay đổi trong nền GD nước nhà. Đó là chia sẻ của GS.TS Trần Đình Sử về đổi mới hoạt động bồi dưỡng, đào tạo GV đáp ứng mô hình dạy học phát triển năng lực.
Giờ học Văn. Ảnh: INT
Những thách thức mới
Một nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt của môn Ngữ văn mới là những vấn đề cụ thể trong dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực. Giữa dạy học theo hướng tiếp cận nội dung, cung cấp tri thức với tiếp cận năng lực cơ bản khác nhau ở chỗ nào? Làm sao để vận dụng những hiểu biết có tính lý thuyết về dạy học phát triển năng lực vào giải quyết nội dung dạy học ở từng tiết học? Bằng cách nào để giải quyết mối quan hệ tri thức cần kiến tạo và năng lực cần phát triển qua mỗi giờ dạy? Dạng câu hỏi đánh giá năng lực có diện mạo ra sao?….
Theo TS Đặng Lưu, Viện Sư phạm xã hội (Trường ĐH Vinh), đây là những điểm mấu chốt cần được nhận thức sâu sắc đầy đủ, cần được thảo luận để làm sáng tỏ, vừa là những thách thức mà GV trực tiếp đứng lớp phải đối mặt. So với những lần thay đổi chương trình và SGK trước đây, lần thay đổi này khác hẳn: Chương trình mở ra một hướng dạy học mới, với những yêu cầu khiến cho những thế mạnh, kinh nghiệm trước đó của GV có lúc vô dụng hay biến thành trở lực.
Chia sẻ về vấn đề này, PGS.TS Biện Minh Điền, Viện Sư phạm xã hội, (Trường ĐH Vinh) cho biết: Chương trình GDPT mới, trong đó có môn Ngữ văn được xây dựng và chuẩn hóa theo hướng hiện đại, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở lớp dưới và phân hóa dần ở lớp học trên, cho phép vận dụng nhiều phương pháp và kỹ năng dạy học tích cực nhằm phát triển phẩm chất, năng lực HS. Tuy nhiên có không ít những điểm còn bất cập. Nếu thiếu sự tập huấn kỹ càng cho GV chắc chắn chương trình khó có thể vận hành và được thực hiện hiệu quả.
Ảnh minh họa/ INT
Phát huy cá tính để phát triển năng lực
Nói về tư tưởng chuyển hướng đào tạo năng lực, GS.TS Trần Đình Sử cho biết: Trong việc đào tạo nhân cách con người, văn học và môn Ngữ văn có vai trò rất quan trọng. Riêng môn Ngữ văn, năng lực bao trùm là năng lực giao tiếp, bao gồm các năng lực nghe, nói, đọc, viết. Trên nền tảng các năng lực công cụ ấy, văn học tác động vào hình thành các tố chất của con người.
Phương pháp dạy học văn đích thực, phải làm sao cho HS tiếp xúc trực tiếp với bản thân văn học càng nhiều càng tốt, HS phải nhớ được hình ảnh ý thơ, câu chữ, cốt truyện, nhân vật, chi tiết, rồi tự mình suy nghĩ ý nghĩa của chúng. Bớt đi sự phân tích bình giảng của thầy cô, khiến cho HS thấy đã hiểu rồi, không cần một cố gắng nào để hiểu thêm văn nữa, thế là bỏ phí một cơ hội để dạy HS đọc văn theo hướng đào tạo năng lực.
Theo GS.TS Trần Đình Sử, năng lực không phải là kiến thức mà là khả năng vận dụng, đáp ứng hiệu quả nhu cầu thực tiễn của mỗi người, năng lực ấy phải được rèn luyện qua thực hành, thực tiễn mới có được. Nhà ngữ học cho biết để hiểu một câu, không nhất thiết phải nghe và hiểu từng chữ trong câu đó rồi mới hiểu, mà chỉ cần hiểu kiểu câu nghe hiểu một, hai từ then chốt hoặc ngữ điệu là hiểu ngay ý cả câu nói.
Nói đến năng lực, chúng ta phải nói đến năng lực cá nhân của từng người. GV phải thuộc từng cá tính của học sinh mới đào tạo được năng lực cho họ. Và phát huy cá tính là nguyên tắc quan trọng để phát triển năng lực của từng người học.
Sự hình thành năng lực còn gắn liền với hứng thú. Khi một người không có hứng thú thì dù có hoạt động, người đó vẫn không tham gia với toàn bộ tâm hồn, do đó, hiệu quả hình thành năng lực không xảy ra. Vì thế, hứng thú là điều kiện để trở hành năng lực. Điều này đòi hỏi người thầy và toàn ngành GD phải nghiên cứu vì sao HS suy giảm hứng thú đối với bài học, môn học.
Nhìn lại hoạt độngdạy học Ngữ văn trong thời gian qua, dễ dàng thấy nhiều hoạt động đã bị coi nhẹ. Sự độc diễn của GV đã chiếm hết hoạt động của HS. Nhưng thế nào là hoạt động trong môn Ngữ văn? Hoạt động ở các cấp học khác nhau. Giao tiếp, nói, viết, đọc ở tiểu học dễ dàng tổ chức sinh động. HS càng lớn, hoạt động sẽ đi vào cá thể hóa, khó tổ chức hơn.
Ở đây, từng kiểu hoạt động cần được suy nghĩ thấu đáo. Hoạt động đóng vai, diễn kịch chỉ ở mức độ, ở THCS không nên bị lạm dụng. Ở THPT cần thiên về các hoạt động trí tuệ như đối thoại, tập nghiên cứu, trình bày, thảo luận. GV sẽ bớt diễn giảng mà thiên về tổ chức, hướng dẫn, kịp thời uốn nắn những cách suy diễn thô thiển, tùy tiện.
Truyền cảm hứng vẫn là người thầy
“Dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực, yêu cầu người GV đóng vai trò là người hướng dẫn, tổ chức, khơi gợi, không lấy việc phân tích, bình giảng của mình thay thế cho những suy nghĩ của HS. Nhưng như thế không có nghĩa là người GV không cần dùng đến phương pháp diễn giảng, phân tích mẫu, thuyết trình tích cực”. PGS.TS Biện Minh Điền
Theo GS.TS Trần Đình Sử, bản chất của dạy học tích cực là làm sao để HS động não, bày tỏ cách hiểu của mình. Đối với các lớp lớn, nên tạo điều kiện cho các em phát huy tưởng tượng sáng tạo trong đọc hiểu, phân tích, thưởng thức tác phẩm thơ, truyện. Qua đó tạo hứng thú cho HS và phát hiện những chỗ hiểu sai, hiểu nhầm. Làm sao cho HS thấy việc nói sai để trao đổi cũng bình thường, trao đổi không sợ sai. Khuyến khích các em đọc mở rộng tham khảo các tài liệu ngoài SGK.
Chuyển hướng đào tạo năng lực là một mục tiêu giáo dục mới đang đặt ra môn Ngữ văn, rất khác với GD truyền thống. Đào tạo năng lực phải là đào tạo ra những con người cụ thể, sao cho sau mỗi bài học, HS tự cảm thấy lớn lên, không chỉ có tri thức mà có thể có kinh nghiệm để đi vào bài học mới.
Đề cao vai trò của GV, PGS.TS Biện Minh Điền cho rằng: Trong tất cả các hoạt động từ dạy đọc hiểu văn bản nói chung đến dạy đọc hiểu văn bản văn học; từ dạy nói và nghe đến dạy viết (tạo lập các kiểu văn bản), GV chỉ là người hướng dẫn, tổ chức, khơi gợi. Điều này là hết sức cần thiết đối với hướng dạy học theo mô hình phát triển năng lực.
Dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển năng lực, yêu cầu người GV đóng vai trò là người hướng dẫn, tổ chức, khơi gợi, không lấy việc phân tích, bình giảng của mình thay thế cho những suy nghĩ của HS. Nhưng như thế không có nghĩa là người GV không cần dùng đến phương pháp diễn giảng, phân tích mẫu, thuyết trình tích cực.
Tùy vào đối tượng HS ở từng cấp học, lớp học và thể loại văn bản văn học mà vận dụng các phương pháp kỹ thuật và hình thức dạy học cho phù hơp. Dẫu trong trường hợp nào, người truyền cảm hứng vẫn là người thầy trên lớp. Phương pháp diễn giảng phân tích mẫu, thuyết trình tích cực đối với môn Ngữ văn là một phương pháp khó có thể thay thế. Vấn đề là cách dùng nó trong những trường hợp nào, với mức độ nào và trong sự phối kết hợp với các phương pháp khác sao cho phù hợp mà mang tính hữu hiệu. Điều này chỉ có thể do năng lực và vốn liếng văn hóa, văn học, ngôn ngữ của người dạy quyết định.
Trịnh Huyền
Theo GDTĐ
Tin mới nhất
Tác giả SGK bị loại ở vòng 2: Không tâm phục khẩu phục
10:05:50 15/10/2019
Đến nay có 11 bản thảo SGK bị đánh giá “Không đạt”. Một số tác giả sách bị loại lên tiếng về quyết định của Hội đồng thẩm định.
Lần đầu có SGK môn Thể dục: Có lãng phí?
10:01:11 15/10/2019
Ông Đặng Ngọc Quang, Chủ biên chương trình môn Giáo dục Thể chất khẳng định việc có sách giáo khoa (SGK) môn thể dục là đương nhiên khi đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, lấy học sinh làm trung tâm.
Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non: Mở rộng mô hình chăm, giữ trẻ
09:53:53 15/10/2019
Hệ thống giáo dục mầm non (GDMN) trên địa bàn TP Đà Nẵng đã và đang hoàn thiện về mọi mặt, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người dân. Từ năm học 2019-2020, Đà Nẵng sẽ thí điểm nhận giữ trẻ dưới 18 tháng tuổi tại 21 trường trên toàn th...
Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non: Lấy trẻ làm trung tâm
09:51:08 15/10/2019
Trong những năm qua, giáo dục mầm non (GDMN) đã có những bước chuyển biến mạnh mẽ. Số trường, lớp học của bậc học mầm non tăng lên đáng kể, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu đến trường của trẻ.
Vì sao nhiều người muốn lấy bằng thạc sĩ?
09:47:53 15/10/2019
Tiến sĩ Hồ Xuân Mai, phụ trách bộ môn ngôn ngữ học, Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, cho biết học viên mà ông quan sát thấy trong các lớp mình dạy có nhiều dạng.
Đào tạo thạc sĩ ngày càng dễ dãi?: Trường lớn cũng phải 'thoáng'!
09:45:15 15/10/2019
Một thực tế trong đào tạo thạc sĩ hiện nay là trường càng lớn càng khó thu hút người học vì thí sinh có nhiều lựa chọn khác dễ dàng hơn.
Tại sao một số trường đại học hàng đầu thế giới lần lượt đặt chi nhánh tại Dubai?
06:59:34 15/10/2019
Dubai được biết đến là một trung tâm kinh tế năng động và đa dạng của thế giới. Nhưng thành phố này cũng dần khẳng định là một điểm đến giáo dục đẳng cấp thế giới.
Giáo viên chia sẻ: Làm mới tiết sinh hoạt lớp
06:52:28 15/10/2019
Ban giám hiệu cùng giáo viên trường tôi đã tìm cách làm mới, thay đổi nội dung trong tiết sinh hoạt lớp trong phạm vi toàn trường.
Hà Tĩnh: Hai học sinh lớp 12 sáng tạo ứng dụng nhập điểm bằng giọng nói trên smartphone
06:50:14 15/10/2019
Khi vào điểm cho học sinh, giáo viên chỉ cần đọc tên và điểm số, sau đó danh sách điểm sẽ xuất ra file Excel, từ đó giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, tăng độ chính xác và dễ dàng kết nối với một số phần mềm quản lý điểm điện tử tại tr...
Bạn đọc viết: Khi phụ huynh động tí là muốn đổi cô giáo chủ nhiệm
21:57:30 14/10/2019
Phụ huynh bây giờ sống thực tế hơn, có điều kiện quan tâm đến chuyện học hành, trường lớp, thầy cô dạy con.
“Tôi nguyện dạy trẻ khuyết tật đến hơi thở cuối cùng”
21:41:29 14/10/2019
“Có những buổi học, tôi đang dạy thì bỗng một học sinh la hét, mất kiểm soát hành vi và đập phá mọi thứ xung quanh. Nhìn thấy như vậy, các bạn khác gào theo, em lại cười ầm lên, tất cả đều căng như dây đàn.
Bộ GD&ĐT: “Sẽ xử lý nghiêm nếu nhà trường để xảy ra lạm thu”
21:38:33 14/10/2019
Đầu năm học luôn “nóng” với câu chuyện lạm thu trong nhà trường. Theo lãnh đạo Bộ GD&ĐT, đơn vị này đã có quy định về thu/chi. Tuy nhiên, nếu đơn vị nào không nghiêm túc thực hiện, sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
Trường tuyển sinh “lập lờ”, sinh viên tốt nghiệp cả năm vẫn chưa có bằng
21:37:01 14/10/2019
Dù đã tốt nghiệp từ năm 2018 nhưng đến nay nhiều cựu sinh viên ngành Dược sĩ của trường Cao đẳng Kỹ nghệ II (quận 9, TPHCM) đang mòn mỏi chờ bằng tốt nghiệp.
Quảng Nam tuyển dụng 146 giáo viên THPT
21:29:42 14/10/2019
Hội đồng xét tuyển viên chức ngành giáo dục Quảng Nam vừa thông báo xét tuyển 146 chỉ tiêu giáo viên trung học phổ thông hạng III theo Nghị định số 140/2017/NĐ-CP ngày 5/12/2017.
Hà Nội: Đặt chỉ tiêu chuẩn đầu ra ngoại ngữ đối với học sinh lớp 12
21:28:18 14/10/2019
Trường THPT Yên Hòa (Hà Nội) đã đặt ra chỉ tiêu chuẩn đầu ra đối với học sinh lớp 12 cần đạt từ 5.0 IELTS và 550 điểm TOEFL trở lên.
Thiếu người học, trường Đại học tuyên bố giảm 40% học phí cho sinh viên
21:26:26 14/10/2019
Tại lễ khai giảng năm học mới tổ chức vào ngày 13/10, trường ĐH Phú Xuân đã tuyên bố sẽ giảm học phí tới 40% cho sinh viên mà không giảm chất lượng, do được doanh nghiệp hỗ trợ.
Xót xa hàng trăm học sinh phải học trong phòng tạm bợ, dột nát
20:43:38 14/10/2019
Phòng học xuống cấp nghiêm trọng, trống hoác tứ bề, những ngày mùa đông lạnh giá, gió lùa vào phòng học làm thầy trò tím tái mặt mày...
Thư viện số giúp người trẻ học tập
20:37:43 14/10/2019
Chính thức đi vào hoạt động từ tháng 3-2019, đến tháng 10-2019, nền tảng thư viện TEZ đã có khoảng 19.000 lượt đăng ký thành viên, một con số đáng kể trong những tháng khởi đầu.
Ngôi trường vui vẻ ở miền Tây
20:31:34 14/10/2019
Ở ngôi trường ấy, thầy trò cùng nhau trồng rau làm từ thiện, cô giáo mời họp phụ huynh mỗi 1-2 tháng để tuyên dương những em trả lại của rơi, giới thiệu các loại rau giàu vitamin giúp các con khỏe, mau lớn...
176 học sinh khu vực phía Bắc được trao giải thưởng Hoa Trạng Nguyên
20:02:27 14/10/2019
Chiều nay 13.10, tại Hà Nội đã diễn ra buổi lễ trao giải Hoa Trạng Nguyên 2019 cho 176 học sinh xuất sắc khu vực phía Bắc.
Cho trẻ làm quen sớm với Toán - nền móng của mô hình giáo dục STEM
19:52:48 14/10/2019
Toán học (Mathematics) giúp con người ứng dụng linh hoạt kiến thức từ các ngành học còn lại trong mô hình giáo dục STEM gồm Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) để giải quyết nhiều mục tiêu trong cuộc sống.
Trường CĐ VCI: Nhiều chính sách ưu đãi cho hàng trăm sinh viên dịp lễ khai giảng năm học mới
19:37:43 14/10/2019
Ngày 13/10/2019 tại Hà Nội, Trường CĐ Công thương Việt Nam-VCI (Bộ LĐ-TB&XH) long trọng tổ chức lễ khai giảng năm học (2019-2020) với sự có mặt của hơn 1.000 tân học sinh, sinh viên là thế hệ thứ 4 chính quy dự lễ khai giảng của trường.
Học sinh TP HCM thi giữa kỳ bằng điện thoại, laptop
19:33:42 14/10/2019
Học sinh Trường THPT Trần Hữu Trang (quận 5, TP HCM) bắt đầu ngày thi đầu tiên giữa học kỳ I theo hình thức trực tuyến bằng điện thoại thông minh, máy tính xách tay (laptop)...
Con đường giành học bổng trường quốc tế của sinh viên khiếm thị
19:18:52 14/10/2019
Với suất học bổng Chắp cánh ước mơ vừa được RMIT trao tặng tại buổi lễ mới đây, cô sinh viên khiếm thị Nghiêm Thu Loan đã trở thành sinh viên giành học bổng trường quốc tế.
Giúp trẻ biết lên tiếng ở trường
18:22:45 14/10/2019
Biết lên tiếng là kỹ năng xã hội quan trọng không chỉ trong môi trường học đường mà còn giúp ích cho trẻ trong công việc. Dưới đây là cách cha mẹ và giáo viên có thể giúp trẻ phát triển và sử dụng kỹ năng này tại trường học.
Nữ sinh 16 tuổi học đại học cùng mẹ
18:20:27 14/10/2019
MỸ - Emma Earhart ở bang Texas đăng ký vào Đại học North Texas năm 16 tuổi với sự đồng hành của người mẹ 37 tuổi, Kathy.
Hơn 100 sinh viên xuất sắc được nhận học bổng của Đại học RMIT
13:16:19 14/10/2019
Sinh viên nhận học bổng là những bạn trẻ đến từ Việt Nam và các nước khác, với những phẩm chất như giàu nhiệt huyết, tạo ảnh hưởng, hòa nhập, lanh lợi, dũng cảm và giàu tưởng tượng.
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh chào đón hơn 1.600 tân sinh viên
11:23:04 14/10/2019
Năm học 2019 – 2020, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh có hơn 1.600 tân sinh viên nhập học ở 4 chương trình đào tạo thạc sỹ, 12 chương trình đào tạo đại học và 26 chương trình đào tạo cao đẳng.
Giám đốc ĐH Thái Nguyên bác tin tố phó hiệu trưởng gian lận
08:03:18 14/10/2019
Giám đốc ĐH Thái Nguyên khẳng định, phó hiệu trưởng trường ĐH Y dược bị tố cáo gian lận làm đề tài NCKH là không có cơ sở.
Bộ Giáo dục cần chủ trì chuyển đổi công lập sang tư thục ở địa bàn có điều kiện
07:59:50 14/10/2019
Việc chuyển trường công lập sang tư thục là mội chủ trương hoàn toàn đúng, không chỉ đúng với mầm non, phổ thông và còn đúng cả với bậc đại học về lâu dài.
Nên hướng nghiệp cho con từ tuổi nào?
07:59:13 14/10/2019
Theo các chuyên gia của Đại học RMIT, cha mẹ nên hướng nghiệp cho con mình ngay từ năm 10 tuổi, tức là từ lúc học lớp 5.
Lần đầu tiên có SGK thể dục cho học sinh: Đến chuyên gia cũng... bất ngờ
07:50:59 14/10/2019
Trong Chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Giáo dục thể chất (còn gọi là môn Thể dục) có sách giáo khoa dành cho học sinh khiến giáo viên và nhiều chuyên gia bất ngờ.
Khuyến học Hương Chè - chắp cánh ước mơ
07:46:30 14/10/2019
Ngày 12/10, UBND huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ tổ chức Lễ ra mắt Quỹ khuyến học, khuyến tài Hương Chè, tại buổi lễ BTC đã trao 80 suất quà cho HS có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn vươn lên trong học tập trên địa bàn huyện.
Thầy cô ở Thủ đô ước ao một kỳ thi tuyển viên chức công bằng, minh bạch
07:39:03 14/10/2019
Theo lịch dự kiến chỉ còn 3 ngày nữa sẽ diễn ra kỳ thi viên chức giáo dục tại Hà Nội. Giáo viên không mong gì hơn là có một kỳ thi công bằng, minh bạch.
Dọc, ngang “tìm chữ” miền sông nước
07:30:41 14/10/2019
Ở miền Tây, để đến trường, ngoài đường bộ thì hàng nghìn học sinh phải đi xuồng, đi đò. Đường đến trường của các em đều phụ thuộc vào con nước và phương tiện độc đạo là xuồng, ghe.
VUS Pathway Program giúp học viên rộng cửa du học, học bổng đến 15.000 USD
07:27:03 14/10/2019
Hệ thống Anh văn Hội Việt Mỹ - VUS vừa phối hợp cùng các đối tác quốc tế tiếp tục tổ chức hội thảo du học và ký kết hợp tác mang đến quyền lợi du học dễ dàng cho các học viên của mình.
Khuyến khích thói quen đọc sách với hội thi 'Thư viện Năng động – Sáng tạo'
07:23:09 14/10/2019
Với thông điệp “Trao thi thức – Tạo tương lai”, Hội thi lần này sẽ đến các trường học bậc phổ thông (bao gồm: trường Tiểu học, THCS, THPT, trung tâm GDTX) và các trường chuyên biệt có thư viện trên địa bàn thành phố.
Tôn vinh sinh viên xứ Nghệ xuất sắc, điểm đầu vào đại học cao
07:21:01 14/10/2019
Tại Hà Nội, các Hội Đồng hương Nghệ An và Hà Tĩnh tại Hà Nội phối hợp cùng Ban liên lạc Sinh viên Nghệ Tĩnh của các trường đại học trên địa bàn thủ đô tổ chức khen thưởng, tôn vinh các sinh viên xuất sắc và tân sinh viên đạt điểm đầu và...
Hoài Đức thiếu giáo viên tại các khu đô thị mới
07:18:33 14/10/2019
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của một số trường còn thiếu là khó khăn rất lớn với ngành GD&ĐT huyện Hoài Đức trong thực hiện nhiệm vụ.
Chạy nước rút cho HS thi THPT quốc gia trên máy tính
07:15:26 14/10/2019
Theo phương án của Bộ GD&ĐT, từ năm 2021 sẽ thí điểm việc thi THPT quốc gia trên máy tại một số nơi. Vì thế, hiện nay một số trường học đã bắt đầu cho học sinh làm quen với phương thức thi này.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét