Cái chết đen là một đại dịch ám ảnh châu Âu trong thế kỉ XIV. Nhà sử học Ole Jørgen Benedictow người Na Uy đã ước tính khoảng 50 – 60% dân số châu Âu khi đó đã chết trong đại dịch bệnh dịch hạch này, chứ không phải chỉ 1/3 dân số châu Âu như mọi người thường nói.
Trên thực tế, không chỉ châu Âu bị đại dịch này hoành hành mà cả vùng Trung Đông và xa hơn nữa cũng bị ảnh hưởng trong bốn thế kỷ tiếp theo khi mà cứ 10 đến 20 năm căn bệnh này lại bùng phát trở lại một lần.
Cái chết đen cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người ở châu Âu thời trung cổ. Hình ảnh minh họa này được vẽ từ thời đó thể hiện sự hoành hành của dịch bệnh, trích từ cuốn “Biên niên sử Nuremberg” được xuất bản năm 1493 do Hartmann Schedel viết và Michael Wolgemut vẽ minh họa.
Theo nhà sử học Benedictow, tên gọi “cái chết đen” thật ra là một cách hiểu chưa chính xác, có lẽ do người ta dịch nhầm cụm từ tiếng La-tinh “atra mors” vì nó vừa có nghĩa là “đen” vừa có nghĩa là “khủng khiếp”, chứ không hề có mối tương quan nào giữa tên gọi “cái chết đen” với các triệu chứng của căn bệnh.
Cái chết đen bắt đầu từ khi nào?
Cái chết đen càn quét khắp vùng Trung Đông và châu Âu trong thời gian 1346-1353 nhưng có thể nó đã bắt đầu từ nhiều thập kỉ trước ở Cao nguyên Thanh Tạng của Trung Á.
Thời kì đại dịch này quay trở lại từ thế kỷ XIV đến XVIII được gọi là Đại dịch dịch hạch lần thứ hai, còn Đại dịch lần thứ nhất đã xảy ra từ thế kỷ VI đến VIII và Đại dịch lần thứ ba xảy ra từ năm 1860 đến 1960.
Trong cuốn sách viết về lịch sử của Cái chết đen, nhà sử học Benedictow viết rằng Cái chết đen là đợt sóng tai họa đầu tiên của Đại dịch dịch hạch lần thứ hai. Một vài đợt bùng phát sau đó cũng trong thời kỳ đại dịch lần thứ hai này và mỗi lần tái phát như vậy nó lại cướp đi 10-20% dân số châu Âu.
Cái chết đen đã ảnh hưởng ra sao đến châu Âu?
Ngày nay chúng ta có thể thấy vô cùng ngạc nhiên là người dân thời trung cổ và thời cận hiện đại có thể sống cùng và vượt qua đại dịch này. Các bác sĩ và các nhà khoa học đã nỗ lực làm việc để hiểu được và điều trị căn bệnh này tốt hơn, đặc biệt là để ngăn chặn nó quay trở lại hoặc lây lan ra cộng đồng.
Nhiều phát kiến về thuốc chữa bệnh đã ra đời để chống lại căn bệnh, như là các tiến bộ trong giải phẫu, những khám phá về vòng tuần hoàn của máu và các cách đánh giá sức khỏe mới. Người ta vẫn chưa biết vì sao Đại dịch lần thứ hai lại chấm dứt ở Tây Âu, trong khi nó vẫn tiếp tục hoành hành dữ dội ở Nga và Đế chế Ottoman đến tận thế kỉ XIX.
Các bác sĩ thời Đại dịch được vẽ đang đeo khẩu trang hình mỏ chim. Tuy nhiên, trang phục này không phổ biến mấy mà chỉ được sử dụng nhiều vào thời kì sau ở thế kỉ XVII.
Cái chết đen chấm dứt khi nào?
Đại dịch xảy ra ở Luân Đôn vào năm 1665 là đợt bùng phát lớn cuối cùng ở nước Anh. Sau đó Tây Ban Nha và Đức là hai nước thoát khỏi đại dịch đầu tiên vào đầu thế kỉ XVIII. Đại dịch ở Mác-xây, Pháp, trong hai năm 1720 – 1720 được coi là đợt bùng phát cuối cùng ở Tây Âu.
Một số nhà sử học cho rằng sức khỏe cộng đồng đã được nâng cao và người dân có khả năng chống chọi khiến dịch bệnh phải lùi bước, đặc biệt là nhờ việc áp dụng các quy định nghiêm ngặt và rất hiệu quả về vệ sinh. Một số khác cho rằng bệnh dịch lui là do có sự tiến hóa của con người, các loài gặm nhấm (là vật lây truyền mầm bệnh) hoặc sự tiến hóa của chính vi khuẩn gây bệnh, nhưng không lí lẽ nào có vẻ phù hợp để giải thích được những phát hiện mới đây về di truyền học bệnh dịch.
Điều chắc chắn là trong 4 thế kỷ từ khi Cái chết đen bắt đầu đến khi nó kết thúc ở châu Âu thì các bác sĩ đã làm việc không ngừng nghỉ để giải thích, kìm hãm và chữa trị cho căn bệnh khủng khiếp này.
Phạm Hường
Theo dantri.com.vn/Live Science
Tin mới nhất
Hé lộ thêm phần bí ẩn về những viên đá tự di chuyển ở Thung lũng chết
09:00:09 15/12/2019
Các nhà khoa học vừa tìm thấy những bằng chứng mới về niên đại của những viên đá tự di chuyển tại Thung lũng Chết ở Mỹ.Soi hỏa khí cực độc gây chấn động châu Âu thời Trung cổ
18:39:19 14/12/2019
Đúng như tên gọi của nó, khiên súng gồm một chiếc khiên với một khẩu súng được khóa ở giữa. Đây được xem là loại súng vô cùng kỳ lạ từng gây sóng gió ở châu Âu thời Trung cổ.Phát hiện loài mực mới ở Okinawa, Nhật Bản
18:36:19 14/12/2019
Các nhà nghiên cứu của Viện Khoa học và Công nghệ Okinawa (OIST) hợp tác với một nhà nghiên cứu từ Úc đã xác định được một loài mực ống mới sinh sống ở vùng biển Okinawa được đặt tên là Euprymna Brenner để vinh danh cố Tiến sĩ Brenner đ...Phát hiện loài cá voi 'dị' trên sa mạc ở Ai Cập
18:34:02 14/12/2019
Chúng cũng sở hữu hàm răng sắc nhọn giống như các loài cá ăn thịt đáng sợ như cá mập, cá sấu...Vệ tinh GOCE tiết lộ cấu trúc bề mặt dưới lớp băng Nam Cực
18:31:53 14/12/2019
Mặc dù đã hoàn thành nhiệm vụ trên quỹ đạo hơn sáu năm trước, vệ tinh đo lực hút trái đất GOCE của Cơ quan Vũ trụ châu Âu - ESA vẫn tiếp tục mang lại những hiểu biết sâu sắc mới về hành tinh của chúng ta.Sự thật giật mình quái chiêu chống trộm mộ thời nhà Hán
18:27:19 14/12/2019
Đào mộ, trộm báu vật là vấn đề khiến nhiều triều đại trong lịch sử Trung Quốc đau đầu. Nhà Hán cũng không nằm ngoài điều này. Để mộ tặc không xâm phạm nơi an nghỉ của thành viên hoàng tộc , người xưa nghĩ ra độc chiêu chống trộm mộ.Tục hiến tế trinh nữ của người Maya
18:24:44 14/12/2019
Trong một hồ nước ngầm tuyệt đẹp giữa rừng lại ẩn chứa những bí ẩn ghê rợn về một đế chế Maya cổ đại hùng mạnh.Sư tử đói săn linh dương và cái kết đắng
18:21:37 14/12/2019
Sư tử đói tăng tốc để truy đuổi đàn linh dương đang uống nước nhưng nó gặp phải sự cố dở khóc dở cười.Cái chết bí ẩn của người đàn ông giữa cánh đồng với những vết thương khủng khiếp được gây ra một phần bởi chó săn
18:19:21 14/12/2019
Cái chết của người đàn ông hiện vẫn đang được cảnh sát điều tra thêm.Vỏ ốc hoá thạch giúp con người tìm ra nguyên nhân khiến Trái đất ngày càng ô nhiễm?
18:17:26 14/12/2019
Các nhà nghiên cứu đến từ Đại học Northwestern, Mỹ thực hiện những nghiên cứu trên vỏ ốc hóa thạch nhằm tìm ra nguyên nhân làm Trái đất ngày càng ô nhiễm.Điếng hồn trước con tôm "khủng" dài 1,8 m
18:14:35 14/12/2019
Đại dương thời tiền sử chắc chắn... kinh dị hơn bây giờ nhiều, ví dụ bạn có thể gặp loài tôm sát thủ siêu khổng lồ lang thang vào khoảng 480 triệu năm trước.Kỳ thú những loài động vật mới được phát hiện năm 2019
18:08:36 14/12/2019
Từ đầu năm tới nay, các nhà nghiên cứu thuộc Viện Khoa học California ở Mỹ, một trong những bảo tàng lịch sử tự nhiên lớn nhất thế giới (hơn 46 triệu mẫu vật)Nước biển sẽ dâng thêm 7cm do sông băng Greenland tan chảy nhanh hơn
18:01:20 14/12/2019
Theo các chuyên gia, việc sông băng Greenland tan chảy ngày một nhanh hơn đồng nghĩa với việc, mực nước biển sẽ dâng cao thêm 7cm vào cuối thế kỷ này do ảnh hưởng từ Greenland.Điều gì sẽ xảy ra nếu đoán được chính xác thời điểm con người tuyệt chủng?
17:59:09 14/12/2019
Nếu dự đoán toán học là chính xác thì chúng ta có thể chỉ còn lại 760 năm để sống trên hành tinh xanh này.Ngôn ngữ của loài người có thể đã xuất hiện từ 20 triệu năm trước
17:54:28 14/12/2019
Phân tích chi tiết các công trình nghiên cứu đặc điểm hành vi và giao tiếp bằng giọng nói của các loài linh trưởngKỳ lạ hiện tượng 'ba mặt trời' xuất hiện cùng lúc ở Trung Quốc
17:48:33 14/12/2019
Người dân ở một thành phố tại Trung Quốc đã rất bất ngờ khi chứng kiến hình ảnh giống ba mặt trời cùng đồng loạt xuất hiện trong một hiện tượng tự nhiên hiếm gặp được gọi là mặt trời giả.Đại bàng suýt chết đuối vì tham ăn bạch tuộc
17:46:35 14/12/2019
Đại bàng đầu trắng phải trả giá đắt khi con mồi to khỏe vươn xúc tu dìm nó xuống nước.Đào đường xây cầu, lạc vào "ngôi làng ma" mất tích 12.500 năm
17:44:36 14/12/2019
Một ngôi làng với hơn 15.000 cổ vật đã được phát hiện tình cờ tại công trường xây cầu bắc qua sông Farmington ở Connecticut, phía Nam New England (Mỹ).Hãi hùng tê giác quyết chiến “nổi sung” truy đuổi du khách
17:42:04 14/12/2019
Cặp tê giác quyết chiến ác liệt trên đường bất ngờ đổi ý tấn công du khách chụp ảnh chúng.Thằn lằn độc dị Việt Nam gây khiếp đảm vì giống rắn
17:40:09 14/12/2019
Còn được gọi là rắn có chân, loài thằn lằn chân ngắn khiến con người khiếp sợ bởi dáng vẻ giống hệ loài rắn của mình.Ảnh đẹp "ngẩn ngơ" ghi khoảnh khắc độc đáo trong TG động vật (1)
17:30:38 14/12/2019
Thiên nhiên hoang dã, thế giới động vật luôn chứa đầy những khoảnh khắc độc đáo, ấn tượng, khiến con người không ngừng ngạc nhiên, thích thú.Thất kinh phát hiện trăn dài 3m quấn quanh cây thông Noel
17:13:07 14/12/2019
Leanne Chapman - một phụ nữ Anh sống tại Brisbane (Úc) đã suýt ngất khi tình cờ phát hiện một con trăn gấm nằm cuộn tròn trên cây thông Noel tại ban công nhà riêng.Cực độc hài cốt chiến binh ngồi trên xe ngựa 2.200 tuổi
15:51:52 14/12/2019
Các nhà khảo cổ khai quật được một bộ hài cốt chiến binh thời Đồ Sắt được đặt trong xe ở Anh. Người này được chôn cùng hai con ngựa kéo với tư thế như sắp lao ra khỏi ngôi mộ 2.200 tuổi.Kỷ lục lỗ đen cực nặng trong thiên hà trung tâm Abell 85
15:27:04 14/12/2019
Trong không gian, các lỗ đen xuất hiện với các kích cỡ và khối lượng khác nhau. Kỷ lục hiện thuộc về một lỗ đen nằm trong cụm thiên hà Abell 85, với khối lượng gấp 40 tỷ lần Mặt trời của chúng ta nằm ở giữa trung tâm Holm 15A.Truyền thuyết về quái thú đầu gà, thân rắn
15:17:07 14/12/2019
Sinh vật huyền thoại Basilisk được miêu tả có thân rắn, đầu giống gà, có khả năng giết chết người chỉ với một ánh mắt, hơi thở cực độc...Những loại tôm hùm hiếm nhất thế giới
15:11:07 14/12/2019
Với tỷ lệ 1:30 triệu cho đến 1:50 triệu, việc bắt được một con tôm hùm màu vàng hay pha lê là điều gần như bất khả thi.Loài ếch giun nửa giun nửa rắn "ghê rợn" ở Việt Nam
15:06:25 14/12/2019
Loài ếch giun hiếm lạ ở Việt Nam này có vẻ bề ngoài khác hẳn những loài lưỡng cư khác, ai nhìn thấy đều nghĩ rằng đó là loài rắn lạ.Bí ẩn lớn liên quan đến Thiên Chúa giáo
15:04:15 14/12/2019
Rất nhiều điều bí ẩn về Thiên Chúa giáo khơi gợi trí tò mò của nhân loại như vị trí của chiếc thuyền Noah, ý nghĩa của Thiên niên kỷ.Giải mã nguyên nhân khiến Đế chế Ottoman kiêu hùng tồn tại hơn 600 năm sụp đổ chóng vánh
13:37:45 14/12/2019
Đế chế Ottoman nổi tiếng trong lịch sử bởi lực lượng quân đội mạnh, lãnh thổ rộng lớn. Nguyên nhân vì sao khiến đế chế này sụp đổ?1001 thắc mắc: Vì sao lông chim quý thường có màu xanh?
13:35:35 14/12/2019
Màu xanh tươi trên lông các loài chim quý không phải là màu tự nhiên của lông vũ mà là do hiệu ứng ánh sáng tạo ra khi bị phân tán trên bề mặt các lớp lông của chim.Bất ngờ với 700.000 vật dụng hằng ngày được tìm thấy ở dòng sông của Amsterdam
10:54:06 14/12/2019
Trong khi xây dựng tuyến tàu điện ngầm mới của Amsterdam dọc sông Amstel từ năm 2003 đến 2012, các kỹ sư đã khai quật được vô số khảo cổ vật.Đoạn Vạn Lý Trường Thành "mất tích" đã lộ diện
10:43:23 14/12/2019
Nhờ hạn hán, đoạn Vạn Lý Trường thành vốn chìm trong hồ Panjiakou đã nổi lên cho phép du khách tham quan thay vì phải lặn dưới nước.Độc đáo tục thờ “Vua Khỉ” của người Hoa Chợ Lớn
10:40:56 14/12/2019
Ngày nay, có ba hội quán cổ của người Việt gốc Hoa ở Chợ Lớn thờ Tề Thiên Đại Thánh. Đây đều là các hội quán do người gốc Phúc Kiến xây dựng.7 bức tượng nổi tiếng với niềm tin chạm vào mang lại may mắn
10:11:58 14/12/2019
Mũi của lợn lòi và mũ quét ống khói là 2 trong số nhiều bộ phận trên các bức tượng nổi tiếng với niềm tin nếu du khách chạm vào sẽ mang lại may mắn.Phát hiện loài nhện độc mới ở Mexico
08:12:45 14/12/2019
Một nhóm các nhà nghiên cứu đến từ Đại học tự trị quốc gia Mexico (UNAM) gần đây đã phát hiện ra loài nhện violin hoàn toàn mới ở khu vực thung lũng nằm ở miền trung Mexico.Khoa học cùng với bé: Vì sao thỉnh thoảng ta lại có vết thâm tím trên người?
08:08:16 14/12/2019
Nếu bạn bị ngã xe đạp hoặc va vào góc bàn thì 1-2 ngày sau bạn sẽ thấy một vết màu xanh sẫm hoặc tím đen trên da ở chỗ bị va đập.Vì sao mùi hương có thể đánh thức ký ức?
08:05:53 14/12/2019
Một mùi thơm bất chợt giống như một chiếc cổng thời gian ngay lập tức đưa bạn từ một con phố nhộn nhịp đông đúc trở về với một nơi bình lặng bạn đã từng đến nhiều năm trước.Thực vật cũng có thể phát ra âm thanh khi bị căng thẳng
08:03:53 14/12/2019
Những phát hiện mới này có thể thay đổi cách chúng ta nghĩ về vương quốc thực vật, vốn được coi là gần như im lặng cho đến bây giờ.Xem nông dân nước ngoài diệt cỏ dại bằng… máy phun lửa
08:01:40 14/12/2019
Thay vì dùng thuốc hóa học độc hại, những người nông dân nước ngoài đã sử dụng hệ thống phun lửa cỡ lớn để thiêu chết cỏ dại trên toàn bộ cánh đồng.Kiệt tác ‘Chân dung một quý bà’ 66 triệu đô bất ngờ tái xuất sau 22 năm mất tích
20:29:34 13/12/2019
Kiệt tác Chân dung một quí bà của danh họa Klimt, một tác phẩm nghệ thuật mang tính biểu tượng, có trị giá lên tới 66 triệu USD
0 nhận xét:
Đăng nhận xét