Một mùi thơm bất chợt giống như một chiếc cổng thời gian ngay lập tức đưa bạn từ một con phố nhộn nhịp đông đúc trở về với một nơi bình lặng bạn đã từng đến nhiều năm trước.
Khoa học cho biết mùi thơm có thể đánh thức những kỷ niệm đã bị lãng quên từ lâu.
Nhưng vì sao lại như vậy? Câu trả lời ngắn gọn là do các vùng não bộ xử lý mùi thơm, ký ức và cảm xúc có mối liên kết chặt chẽ với nhau. Trên thực tế, bộ não có một cách điều khiển khứu giác vô cùng đặc biệt, khác hẳn cách điều khiển các giác quan khác.
Một mùi hương là những hạt hóa học đi vào cơ thể bạn qua đường mũi để vào đến hành khứu giác của não. Ở đây cảm giác về mùi được xử lý để bộ não có thể hiểu được, sau đó các tế bào não chuyển tín hiệu này đến một vùng rất nhỏ trong não gọi là hạch hạnh nhân để xử lý cảm xúc, tiếp theo là đến hồi cá ngựa ở ngay bên cạnh là nơi diễn ra quá trình học hỏi và hình thành ký ức.
Ông John McGann – Giáo sư dự khuyết của Khoa tâm lý học, Trường đại học Rutgers ở New Jersey, Mỹ – cho biết mùi hương đi thẳng đến các trung tâm cảm xúc và trí nhớ của bộ não, còn tất cả những yếu tố tác động qua các giác quan khác đều đi qua một vùng của não gọi là vùng dưới đồi, có chức năng như một “tổng đài”, đóng ngắt, phân chia thông tin về các sự vật chúng ta nhìn, nghe, cảm thấy đến các vùng khác của bộ não. Mùi hương bỏ qua “tổng đài” này và đi thẳng đến hành khứu giác và rồi đến hạch hạnh nhân và hồi cá ngựa chỉ trong một hoặc hai synapse.
Do đó, cảm xúc, ký ức và mùi hương có mối liên hệ cực kì thân thiết với nhau. Đây là lí do vì sao mùi hương có thể đánh thức ký ức và gây cảm xúc cũng như gây liên tưởng nhiều hơn các cảm nhận bằng các giác quan khác. Chẳng hạn như một mùi hương quen thuộc nhưng đã bị lãng quên từ lâu cũng có thể khiến người ta bật khóc.
Bà Rachel Herz – Giáo sư trợ giảng về tâm thần và hành vi con người của Trường đại học Brown ở Đảo Rhode, Mỹ – nhận định các mùi hương thật sự đặc biệt vì chúng có thể khơi dậy ký ức mà các cách khác không thể làm được. Việc hàng ngày nhìn thấy người và cảnh vật thân quen không làm cho bạn ghi nhớ những kí ức cụ thể.
Ví dụ như việc đi vào phòng khách là một kích thích tố lặp đi lặp lại, một hành động bạn làm đi làm lại ngày này qua ngày khác, vì thế nó sẽ không gợi lại một khoảnh khắc cụ thể đã xảy ra trong căn phòng đó. Ngược lại, nếu có một mùi hương liên quan đến một thứ gì đó đã xảy ra trong quá khứ của bạn và bạn không bao giờ tình cờ bắt gặp lại mùi hương đó thì có khả năng bạn sẽ không bao giờ nhớ đến điều đã xảy ra đó nữa.
Nhìn chung, khi một người ngửi thấy mùi gì đó liên quan đến một sự việc có ý nghĩa với họ trong quá khứ thì đầu tiên họ sẽ có phản ứng về cảm xúc và sau đó là nhớ lại sự việc. Nhưng đôi khi ký ức không thực sự trở về rõ ràng, người đó có thể có một cảm giác về một điều gì đó đã từng xảy ra nhưng không nhớ ra được điều mà họ đã trải qua. Điều này một phần còn phụ thuộc vào bối cảnh.
Hãy hình dung một người đi bộ xuống phố, ngửi thấy một mùi hương đã ngửi thấy lần đầu tiên từ nhiều chục năm trước và có một cảm xúc xuất hiện. Nếu lần đầu anh ta ngửi thấy mùi này là vào một hoàn cảnh hoàn toàn khác, như trong một rạp chiếu phim chẳng hạn, thì việc gợi lại ký ức đó khá là khó.
Bộ não sử dụng bối cảnh để đặt tên cho thông tin và để tìm lại ký ức đó. Một lát sau, nếu anh ta vẫn ngửi thấy mùi hương đó thì nó sẽ thoát khỏi ký ức cũ và không còn khả năng gợi nhớ ký ức đó nữa. Ngoài ra, những ký ức do mùi hương gợi lại cũng có những điểm yếu giống như những ký ức khác, tức là cũng có thể không chính xác và được ghi lại bằng tất cả các hồi tưởng.
Tuy nhiên, do những mối liên kết cảm xúc mạnh mẽ mà các ký ức mang lại, những người ghi nhớ một điều gì đó do mùi hương mang lại thì thường tin rằng các ký ức của họ là chính xác.
Mối quan hệ giữa mùi hương và ký ức cũng liên quan đến các vấn đề sức khỏe về trí nhớ. Khứu giác suy giảm có thể là biểu hiện của suy giảm trí nhớ do tuổi già, hoặc cũng có thể do người đó mắc bệnh Parkinson và bệnh Alzheimer.
Phạm Hường
Theo dantri.com.vn/Live Science
Tin mới nhất
Xem nông dân nước ngoài diệt cỏ dại bằng… máy phun lửa
08:01:40 14/12/2019
Thay vì dùng thuốc hóa học độc hại, những người nông dân nước ngoài đã sử dụng hệ thống phun lửa cỡ lớn để thiêu chết cỏ dại trên toàn bộ cánh đồng.Kiệt tác ‘Chân dung một quý bà’ 66 triệu đô bất ngờ tái xuất sau 22 năm mất tích
20:29:34 13/12/2019
Kiệt tác Chân dung một quí bà của danh họa Klimt, một tác phẩm nghệ thuật mang tính biểu tượng, có trị giá lên tới 66 triệu USDPhát hiện rắn hổ đất hai đầu
20:27:09 13/12/2019
Dân làng cho rằng con rắn hổ đất hai đầu là rắn thiêng nên cho nó uống sữa và không giao lại cho nhân viên cứu hộ.Chui lủi lẩn trốn, sư tử bị trâu rừng đánh thê thảm
20:23:03 13/12/2019
Đường cùng, sư tử phải phi qua đầm nước để thoát thânCây cối phát ra siêu âm khi căng thẳng
20:19:47 13/12/2019
Những nghiên cứu mới cho thấy, thực vật có thể căng thẳng khi bị đe dọa. Khi đó chúng phát ra siêu âm mà tai người không nghe được.Xác định thời điểm tan chảy của sông băng nhiệt đới ở kỷ băng hà cuối cùng
20:19:21 13/12/2019
Theo một nghiên cứu của đại học Dartmouth ở Hanover, New Hampshire, Mỹ, các sông băng nhiệt đới ở châu Phi và Nam Mỹ đã bắt đầu đồng loạt tan chảy vào thời kỳ cuối kỷ băng hà cuối cùng khoảng 20.000 năm trước.1001 thắc mắc: E sợ cái gì mà chim mái ngày càng ít hót
20:15:22 13/12/2019
Ở đa số các loài chim chỉ có con trống hót, chim mái đang mất dần khả năng này. Các nghiên cứu khoa học gần đây đã chỉ ra căn nguyên của điều bí ẩn này.Thích thú loạt ảnh động vật hoang dã ấn tượng nhất 2019
20:11:29 13/12/2019
Những hình ảnh động vật hoang dã ấn tượng nhất 2019 là những tác phẩm được chọn lọc từ hàng trăm nghìn bức ảnh gửi về từ khắp nơi trên thế giới, giành chiến thắng ngoạn mục trong cuộc thi Wildlife Photographer of the Year 2019.Ám ảnh hình xăm của tù nhân trại tập trung phát xít Đức
20:05:38 13/12/2019
Tù nhân tại trại tập trung Auschwitz, Birkenau và Monowitz của phát xít Đức bị xăm hình lên cánh tay, ngực."Quái vật biến hình" 35 triệu tuổi lộ diện giữa sa mạc Ai Cập
19:59:49 13/12/2019
Một bộ xương quái vật biển kỳ dị, gần như nguyên vẹn, có giá trị lớn đối với ngành cổ sinh vật học đã được tìm thấy tại thung lũng cá voi Wadi Al Hitan (Ai Cập).Chàng trai giải bí ẩn vật lý thách thức các nhà khoa học suốt 100 năm
19:57:02 13/12/2019
Wassim Dhaouadi, học viên cao học tại Viện Công nghệ liên bang Thụy Sĩ đã giải được bí ẩn thách thức các nhà khoa học trong suốt 100 năm qua. Anh đã lý giải tại sao bọt khí trong ống hẹp dường như bị giữ lại thay vì thoát lên.Khoảnh khắc cười ngộ nghĩnh của một chú ngựa
19:52:53 13/12/2019
Một nhiếp ảnh gia ở Anh đã ghi lại khoảnh khắc hiếm thấy khi một con ngựa nhìn như đang cười một cách sảng khoái trên cánh đồng.Thử thách 10 ảo ảnh quang học "uốn cong" não bạn
19:48:24 13/12/2019
Nếu bạn thích những hình ảnh có khả năng uốn cong não mình, nếu bạn thích thử thách bộ não bằng những ảo ảnh quang học đáng suy ngẫm, những hình ảnh này sẽ khiến bạn vô cùng giải trí cho dù bạn bao nhiêu tuổi.Voi trúng đạn cầu xin sự giúp đỡ của con người
19:44:58 13/12/2019
Chú voi trúng đạn tội nghiệp đau đớn đến mức không thể chịu đựng được, cố gắng cầu cứu sự giúp đỡ của con người.Báo đốm con chết thảm trước "đòn đánh đẫm máu" của hổ
19:25:40 13/12/2019
Trước sự tàn bạo của hổ, báo đốm con không có bất cứ một cơ hội sống sót nào.Trùm phát xít Hitler giấu bao nhiêu vàng trong một mỏ muối?
19:19:48 13/12/2019
Vào đầu năm 1945, trùm phát xít Hitler được cho là đã ra lệnh cho cấp dưới cất giấu lượng lớn vàng vơ vét từ các nước chiếm đóng tại mỏ muối Merkers, bang Thüringen, Đức. Kho báu này lớn đến mức khiến các nước đồng minh không khỏi sốc.NASA tìm thấy nguồn nước dưới bề mặt Hỏa tinh
19:17:28 13/12/2019
Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện nguồn nước trên Hỏa tinh, tồn tại ở dạng băng và nằm phía dưới bề mặt khoảng 2,5 cm.Đại bàng chân ngắn ngậm chặt rắn hổ mang trước khi xơi ngấu nghiến
19:15:02 13/12/2019
Đại bàng chân ngắn ngậm chặt con mồi trong miệng rồi dần nuốt chửng sau pha rình bắt ngoạn mục.Phát hiện bị theo dõi, cú tuyết cảnh cáo nhiếp ảnh gia sắc sảo
19:12:25 13/12/2019
Ngay khi phát hiện có người theo dõi mình, cú tuyết chuyển sang chế độ phòng vệ, cảnh giác cao độ. Ánh mắt của nó vô cùng sắc bén, nhìn thẳng vào ống kính như thế sắp lao đến tấn công nhiếp ảnh gia.Loài động vật kỳ lạ ốc sên tím dùng nước bọt làm... nhà
19:09:59 13/12/2019
Ốc sên tím Janthina janthina là một trong những loài động vật kỳ lạ bậc nhất hành tinh. Loài ốc này sống trên biển nhưng lại không biết bơi. Thay vào đó, chúng sử dụng những chiếc bè tự chế từ chính... nước bọt của mình.Indonesia phát hiệm thêm 4 cá thể tê giác Java non
18:58:53 13/12/2019
Quần thể tê giác Java toàn cầu cực kỳ nguy cấp đã tăng lên 72 sau khi 4 cá thể non mới được phát hiện trong vài tháng qua.Điểm mặt 5 ngôi sao trong làng động vật thế giới 2019
18:56:41 13/12/2019
Mèo cau có Grumpy, cá voi tìm bạn tình, lợn trị liệu sân bay là những ngôi sao nổi bật nhất trong những câu chuyện động vật thế giới 2019Tranh 'quái vật' nửa người, nửa thú 44.000 năm tuổi
18:52:18 13/12/2019
Một bức tranh hang động có niên đại 44.000 năm vừa được tìm thấy ở Indonesia. Bức tranh mô tả những người hóa thú đang đi săn đã đem lại nhiều hiểu biết vô giá cho các nhà khoa họcKhám phá ít ai ngờ về loài sao biển màu tím cực lạ
18:44:13 13/12/2019
Sao biển tía là loài động vật sinh sống chủ yếu ở Thái Bình Dương. Hầu hết chúng có màu tím. Tuy nhiên, một số con có thể có màu cam, vàng, đỏ hay nâu.Giải mã bí ẩn điềm báo đáng sợ khi mây vảy rồng xuất hiện
18:37:30 13/12/2019
Hiện tượng mây vảy rồng thường xuất hiện dự báo một cơn bão sắp tới hoặc hệ thống thời tiết khắc nghiệt khác.Siêu âm thấy con không có não, 5 lần bác sĩ khuyên bỏ thai nhưng bà mẹ quyết giữ lại và điều khó tin đã xảy ra
18:32:40 13/12/2019
Chàng chiến binh nhỏ bé chỉ có 2% năng lực não bộ khi sinh ra nhưng bất chấp mọi dự đoán bi quan, Noah Wall đã chạm tay tới điều kỳ diệu.Hình thức thiên táng trong tín ngưỡng Hỏa giáo
17:30:21 13/12/2019
Trong văn hóa tín ngưỡng Hỏa giáo, thân thể người đã khuất chỉ là các xác chứa quỷ thi. Nếu đem chôn thì bẩn đất, hỏa táng lại bẩn lửa còn thủy táng gây bẩn nước.NASA vô tình phát hiện bí mật sốc chôn giấu trong băng ở Nam Cực
16:53:46 13/12/2019
Các nhà khoa học NASA vừa có một khám phá bất ngờ ẩn dưới lục địa băng giá Nam Cực.Chìm đắm trong thế giới như cổ tích của ốc sên
11:36:20 13/12/2019
Vương quốc của những con ốc sên nhỏ bé qua ống kính nhiếp ảnh gia Katarzyna Załużna hiện lên đầy thơ mộng, đẹp lộng lẫy như xứ sở cổ tích.Bật mí sự nguy hiểm kinh hoàng của rắn hổ mang hai đầu
09:05:48 13/12/2019
Một con rắn hổ mang hai đầu đột biến mang đủ nọc độc để giết chết 1 con voi hoặc 20 người chỉ bằng 1 vết cắn vừa được phát hiện trong một khu rừng ở phía đông bắc Ấn Độ.Sinh vật nửa người, nửa thú trong bức tranh hang động cổ xưa nhất thế giới
07:36:16 13/12/2019
Bức tranh khắc trên hang động mô tả cảnh săn bắn được tìm thấy ở Indonesia với niên đại cách đây 44.000 năm, cổ xưa nhất trên thế giới.Mèo Ba Tư sinh con hai đầu ở Thái Lan
20:59:06 12/12/2019
Một con mèo Ba Tư ở Thái Lan đã sinh ra một con mèo con hai đầu hiếm gặp. Chủ nhân của con mèo này đã quyết tâm nuôi chúng sống sót.Chú chó chăn cừu Đức dù đã 2 tuổi nhưng vẫn mãi bị mắc kẹt trong hình hài chó con
19:15:40 12/12/2019
Một căn bệnh lạ lùng đã khiến cho chú chó này dù đã 2 tuổi nhưng sẽ mãi mãi bị mắc kẹt trong hình hài của một chú chó con vài tháng tuổi,.Dùng thân lấp cửa, lấy đầu đào đất, rắn chui vào hang khiến con mồi không lối thoát
19:10:36 12/12/2019
Con rắn đã có pha xử lý cực kỳ tỉnh táo và thông minh, phần thưởng giành cho nó sau đó là hoàn toàn xứng đáng.Tàu thăm dò NASA tiến gần Mặt trời, gửi về thông tin vô giá
19:00:47 12/12/2019
Tàu thăm dò NASA gửi về những tín hiệu quý giá sau hơn 1 năm bắt đầu sứ mệnh khám phá Mặt trời.Giải cứu lửng mật khỏi vòng siết chết người của trăn, chó rừng bị "bạn" cùng săn mồi phản bội đau đớn
18:57:21 12/12/2019
Lửng mật thoát khỏi vòng siết của con trăn nhờ hai con chó rừng. Nhưng sau khi hợp sức giết kẻ thù, lửng mật trở mặt một mình hưởng thụ bữa ăn.Rắn hổ lục Gabino - con lai cực hiếm, cực độc trong tự nhiên
18:47:36 12/12/2019
Gabino là tên gọi cá thể rắn lai giữa hai loài rắn kịch độc, chúng có những đặc điểm giống với cả con bố hoặc con mẹ.Bị chó hoang tập kích tấn công, "báo nước" gọi hội trả đũa
18:32:29 12/12/2019
Cho rằng rái cá là con mồi tiềm năng, bầy chó hoang cố gắng cô lập mục tiêu nhỏ bé để tấn công và ăn thịt, tuy nhiên khi những con rái cá hợp lực với nhau thì bầy chó không có cơ hội chiến thắng.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét